Een oogje toeknijpen
Door: Stijn
11 Februari 2007 | Oeganda, Gulu
Elkaar te lang direct in de ogen kijken is in Oeganda niet gebruikelijk. Het wordt gezien als intimiderend, niet respectvol en zelfs onbeleefd. Dit staat haaks op mijn eigen cultureel geconstrueerde blik op sociale interactie. Ik hecht grote waarde aan oogcontact. Al is dit niet altijd zo geweest. Ik hoor de rood aangelopen juffrouw van groep zes nog tegen me krijsen: “Kijk me aan als ik tegen je praat!”
De vrouw die ik nu spreek is pas 22 jaar, maar heeft al meer meegemaakt dan ik in mijn 25 jaren op de televisie heb gezien. Ze heeft geen lippen. Haar neus is misvormd. Van oor tot oor loopt een opgezwollen litteken. Twee jaar geleden werd deze vrouw toegetakeld door de rebellen van het Leger van de Heer.
Soms stoort het me dat mensen me niet aankijken als ik met ze spreek. In dit geval ben ik echter braaf antropologisch cultureel relativerend. Twijfel, ongeloof en schichtigheid. De mix van gevoelens die mijn ogen spreken, vallen haar zo tenminste niet op.
Ze vertelt me over haar leven voor en na de aanval. De lichamelijke problemen, de mentale pijn en de sociale stigma’s. Rechtvaardigheid laat ze over aan God. Persoonlijk wil ze de rebellen vergeven, geestelijk vrede vinden en verder gaan met haar leven. Toch bidt ze iedere dag dat God degenen straft die haar dit hebben aangedaan.
Aan het eind van ons gesprek verzoek ik haar om mij drie vragen te stellen. Over dezelfde onderwerpen als mijn vragen aan haar. Vragen geven verborgen veronderstellingen weer. Verder geeft het haar de kans om meer van mijn gedachtewereld te zien. Als deze vrouw zich voor mij openstelt, dan stel ik mij ook voor haar open.
“Als jij door lichamelijke verminkingen niet in staat zou zijn om je gezin te onderhouden, waar zou je dan financiële steun zoeken?” Als verzorgde burger van de Nederlandse staat, ligt mijn antwoord voor de hand. Arbeidsongeschikt. WAO’tje. De overheid.
Ze lacht sceptisch. Vorig jaar was de president van Oeganda Yoweri Museveni op bezoek in het ziekenhuis waar zij behandeld werd voor haar verwondingen. Ze smeekte de overheid om haar bij te staan. “Waar gevochten wordt, vallen slachtoffers”, zei het hoofd van de staat. Geen oogcontact. “Er is niets dat ik voor je kan doen”, zei hij die verantwoordelijk is voor het welzijn van iedere burger van Oeganda.
Van de president van Oeganda wordt dan wellicht sociaal-cultureel gezien niet verwacht dat hij deze vrouw recht in de ogen aankijkt. Symbolisch gezien schetst de manier waarop hij haar aanspreekt echter een trieste realiteit. Een realiteit waar de mensen in het noorden van Oeganda al twintig jaar onder lijden. De realiteit van een conflict waar de leider van dit land onopgemerkt een oogje voor toeknijpt.
De vrouw die ik nu spreek is pas 22 jaar, maar heeft al meer meegemaakt dan ik in mijn 25 jaren op de televisie heb gezien. Ze heeft geen lippen. Haar neus is misvormd. Van oor tot oor loopt een opgezwollen litteken. Twee jaar geleden werd deze vrouw toegetakeld door de rebellen van het Leger van de Heer.
Soms stoort het me dat mensen me niet aankijken als ik met ze spreek. In dit geval ben ik echter braaf antropologisch cultureel relativerend. Twijfel, ongeloof en schichtigheid. De mix van gevoelens die mijn ogen spreken, vallen haar zo tenminste niet op.
Ze vertelt me over haar leven voor en na de aanval. De lichamelijke problemen, de mentale pijn en de sociale stigma’s. Rechtvaardigheid laat ze over aan God. Persoonlijk wil ze de rebellen vergeven, geestelijk vrede vinden en verder gaan met haar leven. Toch bidt ze iedere dag dat God degenen straft die haar dit hebben aangedaan.
Aan het eind van ons gesprek verzoek ik haar om mij drie vragen te stellen. Over dezelfde onderwerpen als mijn vragen aan haar. Vragen geven verborgen veronderstellingen weer. Verder geeft het haar de kans om meer van mijn gedachtewereld te zien. Als deze vrouw zich voor mij openstelt, dan stel ik mij ook voor haar open.
“Als jij door lichamelijke verminkingen niet in staat zou zijn om je gezin te onderhouden, waar zou je dan financiële steun zoeken?” Als verzorgde burger van de Nederlandse staat, ligt mijn antwoord voor de hand. Arbeidsongeschikt. WAO’tje. De overheid.
Ze lacht sceptisch. Vorig jaar was de president van Oeganda Yoweri Museveni op bezoek in het ziekenhuis waar zij behandeld werd voor haar verwondingen. Ze smeekte de overheid om haar bij te staan. “Waar gevochten wordt, vallen slachtoffers”, zei het hoofd van de staat. Geen oogcontact. “Er is niets dat ik voor je kan doen”, zei hij die verantwoordelijk is voor het welzijn van iedere burger van Oeganda.
Van de president van Oeganda wordt dan wellicht sociaal-cultureel gezien niet verwacht dat hij deze vrouw recht in de ogen aankijkt. Symbolisch gezien schetst de manier waarop hij haar aanspreekt echter een trieste realiteit. Een realiteit waar de mensen in het noorden van Oeganda al twintig jaar onder lijden. De realiteit van een conflict waar de leider van dit land onopgemerkt een oogje voor toeknijpt.
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
